Zaznacz stronę

Czy płeć i tożsamość płciowa mogą być czynnikiem ryzyka popełnienia samobójstwa? Według danych WHO, prawie dwukrotnie więcej mężczyzn niż kobiet na świecie ginie śmiercią samobójczą – stosunek ten wynosi dokładnie 1,8:1. W grupie zwiększonego ryzyka są także osoby transpłciowe, zazwyczaj nieuwzględniane w raportach. W Polsce dysproporcja między płciami jest jeszcze większa – zgodnie z oficjalnymi danymi policji:
2017 – 5276 zamachów samobójczych, 4524 mężczyzn i 751 kobiet (w KWP Kraków brak danych o płci osoby) – 85,7% mężczyzn
2018 – 5182 zamachy samobójcze, 4471 mężczyzn i 711 kobiet – 86,2% mężczyzn
2019 – 5255 zamachów samobójczych, 4497 mężczyzn i 756 kobiet (w KWP Radom i KWP Wrocław brak danych o płci osoby) – 85,5% mężczyzn
Skąd biorą się tak ogromne różnice? BBC (link w źródłach) zwraca uwagę na to, że większa liczba śmierci samobójczych wśród mężczyzn nie wynika z tego, że częściej targają się na swoje życie, a z tego, że chętniej niż kobiety wybierają agresywne metody, np. użycie broni palnej (USA) lub skok z wysokości – więc rzadziej udaje się ich uratować. Możemy zatem powiedzieć, iż w momencie podjęcia decyzji o zakończeniu swojego życia mężczyźni są dużo bardziej zdesperowani – skąd ta desperacja?
Prof. Brunon Hołyst, suicydolog, w rozmowie z Noizz (link w źródłach) wyjaśnia, że ze względu na stereotypy męskie zdrowie psychiczne jest w wielu kręgach tematem tabu. W efekcie borykający się z myślami samobójczymi mężczyźni nie tyle nie szukają profesjonalnej pomocy, co zwyczajnie nie wiedzą, gdzie i w jaki sposób mogliby jej szukać. Wielu z nich odczuwa zawstydzenie z powodu swoich problemów psychicznych, a prośba o wsparcie mogłaby się skończyć (i często się kończy) na “Bądź mężczyzną!”. Prof. Ritch Savin-Williams, psycholog, wyjaśnia w artykule dla Psychology Today (link w źródłach), że wrażliwość, uczuciowość czy okazywanie słabości wciąż nie są rzeczami akceptowanymi u mężczyzn, od których wymaga się bycia zawsze silnymi, twardymi i produktywnymi. Ktoś, kto nie wpasowuje się w ten toksyczny, ale mocno zakorzeniony w naszej kulturze wzorzec zostaje wykluczony lub wyśmiany – co tylko pogłębia jego problemy i zniechęca do szukania fachowej pomocy.
A co z osobami transpłciowymi? W raporcie “Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce za lata 2015-2016” (link w źródłach) możemy znaleźć informację, że łącznie 45,8% osób transpłciowych ma myśli samobójcze często lub bardzo często. Aż 78,6% osób transpłciowych w ciągu kilku lat poprzedzających badanie doświadczyło różnych rodzajów przemocy na tle uprzedzeń – co stanowi jeden z czynników ryzyka popełnienia samobójstwa. Z powodu swojej tożsamości straciły one najwięcej bliskich – jedynie 65,7% nie straciło nikogo lub prawie nikogo, w porównaniu z 81,6% gejów, 84,5% osób aseksualnych, 83,3-83,4% biseksualnych i 78,3% lesbijek – a odrzucenie i osamotnienie to kolejne czynniki ryzyka. Doświadczenie dysforii płciowej, czyli cierpienia z powodu niedopasowania swojej tożsamości do płci przypisanej przy urodzeniu także powoduje myśli samobójcze – Centre for Suicide Prevention (link w źródłach) podaje, że w grupie która przeszła tranzycję liczba osób mających za sobą myśli lub próby samobójcze zmalała z 67% do zaledwie 3%. Innymi czynnikami ochronnymi są także regularny kontakt ze społecznością LGBT+ (zwłaszcza innymi osobami transpłciowymi), świadomość i akceptacja swojej tożsamości płciowej oraz wsparcie i zrozumienie ze strony bliskich.
Podsumowując – wyśmiewanie, stygmatyzacja czy bagatelizowanie problemów to droga donikąd. Pomimo tego, że w naszych głowach wciąż mogą siedzieć stereotypy, starajmy się okazywać empatię i zrozumienie wszystkim ludziom potrzebującym pomocy, niezależnie od ich płci i tożsamości płciowej. A jeśli Ty sam czujesz, że już nie dajesz rady – pójście do psychologa czy psychiatry to żaden wstyd.
Źródła:
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide
http://statystyka.policja.pl/…/63803,Zamachy-samobojcze-od-…
https://www.suicideinfo.ca/reso…/transgender-people-suicide/
https://www.bbc.com/…/20190313-why-more-men-kill-themselves…
https://kph.org.pl/sytucjaspoleczna20152016/
https://noizz.pl/…/raport-who-polscy-mezczyzni-w-cz…/nrdf05r
https://www.psychologytoday.com/…/is-toxic-masculinity-real…

Skip to content